أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

274

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

مولد النبى صلى الله عليه و آله ، « 1 » عيد تولّد فاطمه زهرا ( س ) ، عيد تولّد خديجه كبرى ( س ) و سيده آمنه و امام على عليه السلام . همين طور مراسم روز عاشورا و آخرين چهارشنبه ماه صفر . به نظرم همهء اينها از طريق فاطمىها در مكه رواج يافت و آنان هم به خاطر تشيع و پيروى از اهل بيت عليه السلام اين جشن‌ها ومراسم را برگزار مىكردند و پيش از آن در مكه وجود نداشت . اين عادات تا وقت ورود سعودىها در مكه در سال 1343 وجود داشت و آنان آنها را برداشتند . « 2 » تصوّر من بر اين است كه مذهب شيعه تحت تأثير فاطمىها در مكه گسترش يافت ، همين طور با دستور اشراف كه برخى از آنان تمايل به تشيع داشتند ؛ دليل من افزودن « حيّ على خير العمل » به اذان در منابر مسجد الحرام است . اين كارى شيعى بود كه فاطمىها و برخى از حاكمان مكه انجام مىدادند . نيز باور من اين است كه از نخستين كارهاى فاطميان در مكه ، گذاشتن لقب « اشراف » بر حاكمان مكه و دادن لقب « سادات » به عموزادگان آنان بود . اين القاب تا پيش از قيام جعفر در روزگار فاطميان وجود نداشت . همچنين در مكهء اين دوره ، لباس تازه‌اى كه از حرير و كتان بود ، رواج يافت . همين طور انواع پارچه‌هاى برّاق كه با تابش خورشيد به آنها ، نور را منعكس مىكرد . اين لباس‌ها از مصر وارد مىشد . همين طور عمامه‌هايى با پارچهء زرىباف كه شبيه نى بود ، در

--> ( 1 ) . جشن مولد النبى صلى الله عليه و آله كه در محل تولد آن حضرت در شعب ابىطالب در نزديكى حرم خداوند برگزار مىشد وبعدها در تمام شهرها به مناسبت شب ميلاد مشابه آن برگزار مىگرديد از زمان فاطميان باب شد . در اين باره شرحى مفصل همراه با كتاب‌هاى بيشمارى كه در بارهء تولد آن حضرت و مولوديه‌ها نوشته شده ، در مقاله‌اى در مقالات تاريخى ، دفتر يازدهم ، صص 217 - 250 آورده‌ايم . ساختمان محل تولد كه همچنان مورد زيارت شمارى از زائران شيعه و سنى است ، اكنون به عنوان مكتبة المكة المكرمه نگهدارى مىشود . در بارهء موقوفاتى كه در مصر براى برگزارى جشن‌هاى مولد النبى صلى الله عليه و آله وجود داشته است بنگريد : مخصصات الحرمين الشريفين فى مصر ، صص 377 - 378 . « ج » ( 2 ) . حجازىها اعياد ديگرى هم تا اين اواخر داشتند . يكى 27 رجب بود كه آن را عيد معراج مىگفتند ، ديگرى 15 شعبان كه دعاى مخصوصى داشت . و ديگرى 6 صفر . يكى از امثال باديه اين است : عيدى جز عيد نحر و ششم صفر نيست .